14. Stanje Albanaca na Kosovu nakon Drugog svetskog rata

U posleratnim godinama, sve do sredine 1960-ih, održavao se kosovski otpor prema jugoslovenskoj vlasti. Ovo se odvijalo preko niza političkih grupa, uključujući i Pokret za ujedinjenje Albanije Adema Demaćija. Istovremeno su bile nametnute represivne politike prema albanskom stanovništvu, gde je spadala i upotreba sile tokom sakupljanja naoružanja, uz aktivno podsticanje i ohrabrivanje za preseljenje u Tursku oko 100.000 kosovskih Albanaca. U julu 1966. godine, Aleksandar Ranković, savezni ministar unutrašnjih poslova, koji je nalagao represivne politike, bio je smanjen sa vlasti i situacija na Kosovu je počela postepeno da se poboljšava.

Albanski narod se stalnim otporom suprotstavljao ponovnom uspostavljanju srpske vlasti, a u tome se isticao Nacionalno-demokratski Komitet Albanaca. Represija je nastavljena do 1966. godine. Forme represije su bile i akcije prikupljanja oružja 1955 – 1956, u kojoj je bilo prebijeno tri hiljade Albanaca (u nekim tekstovima isti autori navode 300 hiljada) i usled torture je preminulo 100 osoba, zatim nasilno iseljavanje 250 hiljada Albanaca (u nekim udžbenicima isti autori navode 400 hiljada) u Tursku, od početka 1950. do 1966. godine. Nakon pada Aleksandra Rankovića (1966.) Albanci su počeli da slobodnije koriste svoj jezik i zastavu.

[Rexhepi, Fehmi i Frashër Demaj. Historia 5. Prishtinë: Libri Shkollor, 2013, str. 85 – 98; Rexhepi, Fehmi. Historia 9. Prishtinë: Libri Shkollor, 2013 str. 110 – 123, 156 – 174; Bajraktari, Jusuf, Fehmi Rexhepi i Frashër Demaj. Historia 10. Prishtinë: Libri Shkollor, 2011, str. 154 – 157 i 193 -199; Rexhepi, Fehmi i Frashër Demaj. Historia 11. Prishtinë: Libri Shkollor, 2013, str. 159 – 163 i 208 – 211.]

Stanje Albanaca na Kosovu nakon Drugog svetskog rata.

Ništa se ne navodi o stanju Albanaca na Kosovu nakon Drugog svetskog rata do pada Aleksandra Rankovića (1966.).

[Đurić, Đorđe i Momčilo Pavlović. Istorija 8. Beograd: Zavod za udžbenike, 2010, str. 137; Đurić, Đorđe i Momčilo Pavlović. Istorija 3. Beograd: Zavod za udžbenike, 2010, str. 208, 235, 243, 245, 248.]

Što se tiče stanja Albanaca u periodu 1945 – 1966, kada je jugoslovenska vlast primorala na desetine hiljada Albanaca u Jugoslaviji da se isele u Tursku, koristeći razne oblike pritisaka, kao što su akcije prikupljanja oružja, brojke u kosovskim udžbenicima istorije smatraju se za preuveličane. Od 1945. do sredine 60-tih godina, razne političke grupe i organizacije kosovskih Albanaca se protive jugoslovenskoj vlasti. Među njima je glavna bila ilegalna organizacija Nacionalni Demokratski Komitet Albanaca, koji je, kao i ostale grupacije, brzo eliminisan. Postojale su i druge ilegalne organizacije koje se protive jugoslovenskoj vlasti, među kojima je glavni bio Revolucionarni pokret za ujedinjenje Albanaca, kojim je rukovodio Adem Demaći. U to vreme postojale su dve političke struje: jedna legalna i druga ilegalna. Tokom 60-ih godina usvajaju se godinu za godinom amandmani na Ustav Srbije i Jugoslavije u prilog Kosova, a jula 1966. godine doneta je odluka da se drugi čovek posle Tita u jugoslovenskoj vlasti, ministar unutrašnjih poslova Aleksandar Ranković, smeni sa položaja. Ovim su prestala iseljavanja i zulumi tipa masovnog traženja oružja i sve što je bilo karakteristika atmosfere kontrole u Rankovićevom periodu.

[Malcolm, Noel. Kosovo – A Short History. London: Pan Macmillan, 2002, str. 289-334; Schmitt. Oliver. Kosova: histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike. Prishtinë: Koha, 2012, str. 164-233; Fischer, Bernd. Shqipëria gjatë luftës, 1939-1945. Tiranë: Çabej, 2000, str. 124-129; Krieger, Heike (ed.). The Kosovo Conflict and International Law. Cambridge: Cambridge University Press, 2001, 2-8; Surroi, Veton. Fadil Hoxha në vetën e parë. Prishtinë: Koha, 2010, str. 233-255.]