2. Dolazak Slovena na Balkan

Istorija prihvata dolazak Slovena u oblast Balkana u šestom veku. Ova migracija uticala je i na same Slovene i na domaće stanovništvo koje je tu već živelo. Ilirsko – albanske teritorije bile su smanjene u procesu života drugih naroda ovde i njihova etnička porekla su se modifikovala kao rezultat zajedničkog života i recipročne asimilacije.

Slovenska plemena naseljavaju Balkan od 550. do 700. godine n.e. i formiraju svoju državu na teritoriji današnje Bugarske. Zatim se na teritoriji naših predaka, do obale Jadrana i Jonskog mora naseljavaju Srbi, Hrvati i Sloveni. U krajevima gde se danas nalaze Slovenija, Hrvatska, Bosna i Srbija „arbanaško-albansko“ stanovništvo polako iščezava pred slovenskim stanovništvom. Samo u krajevima današnje Albanije, Kosova i nekim krajevima u Makedoniji, Crnoj Gori i Grčkoj, drevni albanski narod nije nestao. Oni su sačuvali jezik, svoje običaje i drevnu kulturu, koju su Albanci prenosili kroz pokolenja. U drevnoj Dardaniji – današnjem Kosovu, ilirsko stanovništvo je opstalo uprkos asimilatorskim politikama Rimljana, Vizantinaca i Slovena. Mnogi ilirsko – arbanaški krajevi su kolonizovani od strane raznog stanovništva, posebno od Slovena, što je rezultiralo mešanjem starosedelaca i došljaka i što je u mnogim krajevima značilo i gubitak ilirsko – arbanaškog identiteta.

[Rexhepi, Fehmi i Frashër Demaj, Historia 5, Prishtinë: Libri Shkollor, 2013, f. 23 – 32; Rexhepi, Fehmi i Frashër Demaj, Historia 6, Prishtinë: Libri Shkolor 2013, f. 97 – 108; Rexhepi, Fehmi, i Frashër Demaj, Historia 10, Prishtinë: Libri Shkollor, 2013, f. 155 – 161.]

Južni Sloveni su u početku napadali teritorije Vizantijskog Carstva radi pljačke. Tek sredinom 6. veka počeli su da naseljavaju Balkansko poluostrvo, dok su ga tek početkom 7. veka zauzeli, zatekavši tu Grke, Tračane, Kelte i romanizovane Ilire – ovi poslednji su već bili prihvatili rimsku kulturu i govorili razne dijalekte latinskog jezika. Slovenska plemena su se pomešala sa lokalnim i susednim narodima, te je zato jedan mali broj ovih plemena izgubio svoje etničke karakteristike. Starosedeoci koji su živeli zajedno i koji su se okupljali u veće grupe, nisu se poslovenili, Albanci su sačuvali svoje običaje, jezik i ostale nacionalne karakteristike, a deo pridošlih Slovena je preuzeo jezik i običaje Albanaca mešajući se sa njima.

[Mihaljčić, Rade, Istorija 6, Beograd: Zavod za udžbenike, 2011, str. 42; Katić, Tatjana i Dušan Ilijin, Istorija za I razred gimnazije, Beograd: Zavod za udžbenike, 2013, str. 184 – 87.]

Nemački Goti, Huni i Bugari su pokušavali da se nasele u ove krajeve pre Slovena, ali niti jedan od školskih udžbenika iz ovih zemalja ne pominje da Sloveni nisu bili prvi koji su naselili ove prostore tražeći bolji život. Niti jedan drugi narod nije ostavio tragove na Balkanu kao Sloveni, koji su uništili kulturu antičke civilizacije, hrišćansku crkvenu organizaciju i izmenili etnički sastav stanovništva, ali je njihovo širenje na Balkanu ostvareno u malim grupama i bez jasnih struktura, čak često pod komandom neslovenskih ratnih elita.

Naseljavanje Slovena na Balkanu opisuje se u ovim tekstovima i kao sužavanje ilirsko – arbanaških teritorija. I kada bismo uzeli zdravo za gotovo ilirsko poreklo Albanaca, ovo ne podrazumeva da su sva ilirska plemena koja su živela na Balkanskom Poluostrvu – Srbiji, Crnoj Gori, Bosni, Hrvatskoj i Sloveniji – preteče Albanaca. Tvrdnja da „albanski narod je preostao samo u Albaniji, Kosovu, nekim delovima Makedonije, Crne Gore i Grčke“, izgleda kao pokušaj da se projektuje današnje etničko biće Albanaca u Srednji vek, i na njihovo današnje prostiranje na Balkanu. Ova tvrdnja je u suprotnosti i sa podatkom da se nakon najezde Slovena na Balkanu deo domaćeg stanovništva iselilo u primorske gradove, dok je drugi deo našao utočište u nepristupačnim planinskim predelima, uglavnom u severnim delovima današnje Albanije.
Autori ovih studija smatrali su da udžbenici na Kosovu jednostrano predstavljaju mešanje domaćeg stanovništva sa Slovenima: „Gubitak ilirsko – arbanaškog identiteta“, ali to isto čine i udžbenici u Srbiji: “gubitak etničkih karakteristika slovenskih plemena koja su preuzela jezik i običaje Albanaca“. Ova mešanja se predstavljaju recipročno: „kada su se Sloveni naselili na Balkan, negde su asimilovali starosedeoce, a negde su bili asimilovani od njih“.

[Malcolm, Noel, Kosovo: A Short History, London: Pan Books, 2002, p. 40 – 44; Schmitt, Oliver, Shqiptarët – një histori midis Lindjes dhe Perëndimit, Tiranë: K&B, 2012, f. 49 – 59; Schmitt, Oliver, Kosova: histori e shkurtër e një treve qendrore ballkanike, Prishtinë: Koha, 2012, f. 37 – 39; Schmitt, Oliver, “Monada e Ballkanit” Shqiptarët ne Mesjetë, izdato u knjizi koju su pripremili Oliver Schmitt i Eva Anne Frantz, Historia e Shqiptarëve – gjendja dhe perspektivat e studimeve, Tiranë: Botimet Përpjekja, 2012, str. 67 – 90; Bartl, Peter, Shqipëria nga Mesjeta deri Sot, Prizren: Drita, 1999, 24 – 31.]